Unha das máis amargas cuestións ás que o executivo socialista, pero asentado grazas ao pacto alcanzado con forzas como ERC e IU, de Rodríguez Zapatero é o debate arredor do modelo territorial do estado. Zapatero presentouse ás eleccións xerais de marzo de 2004 defendendo que sería o governo que el presidise o que impulsaría as reformas estatutarias e a constitucional, esta última circunscrita a aspecto menores que a fan insuficiente.
A defensa da cohesión do estado, nova lectura conceptual lixeiramente matiza da inalienábel “unidade de España” defendida pola dereita, desde unha dobre dimesión de defensa da solidariedade e dos equilibrios inter-territoriais e o respeito á diversidade existente, non pasou neste primeiro ano de governo dunha mera declaración de intencións, ambigua e que suscita a tempos diferentes contradiccións.
Desde o governo impulsouse a utilización, inda que marxinal, das linguas oficiais do estado (galego, catalá e euskera) nos debates parlamentares, cuestión que fixo tremer o asento do mesmo Presidente do Congreso que semanas despois a suspendeu para finalmente retomala, e suscitou unha agria polémica entre o PSOE e as demáis forzas que avalaron a investidura de Zapatero.
A Conferencia de Presidentes é outra das iniciativas do governo do PSOE en materia de deseño do Estado, moi en relación coa reforma do Senado para convertilo nunha verdadeira cámara de representación territorial, inda que polo momento ambas iniciativas fican no campo da inconcreción. O Partido Popular empregou aos seus presidentes autonómicos para dinamitar estos procesos, inda coas disesensións de líderes tan “enmblemáticos” como o octaxenario Presidente da Xunta de Galiza, Manuel Fraga.
Zapatero instalou na normalidade a presencia das presidencias dos diferentes governos autonómicos nas cimeiras internacionais e nas política comunitaria no seo da UE, inda quedando pendente desenvolver esta presenza articulandoa para facela efectiva de maneira que os diferentes territorios do estado teñan voz e voto en cuestións que lles afecten directamente, destacadamente na cuestión productivo-económica.
Son destacábeis tamén as notábeis contradiccións existentes no seo do propio PSOE, que oscila entre o modelo federalista de Maragall e Chaves e o (neo)centralista de Ibarra e Bono, fenómeno que fai que o modelo de Estado do governo de Zapatero sufra pulsións constantes por uns ou outros.
===
Esta crónica xornalística, que non artigo de opinión, foi publicada dentro do Especial "Un año de gobierno , un año de gestos" no número 4 do quincenal de tirada estatal DIAGONAL. O texto aquí publicado é a versión íntegra, e traducida ao galego, co que se estrea a miña colaboración con ese meio.
Publicado tamén en Rebelión
Rebelión o 23/04/05.